Pancar suyu bazı insanlarda egzersiz ekonomisini ve performansı küçük ölçüde geliştirebilir. İçerdiği nitrat, ağız bakterilerinin de katıldığı bir yol üzerinden nitrite ve ardından nitrik okside dönüşür. Toplu araştırmalarda özellikle birkaç dakika süren yoğun eforlarda ufak avantajlar görülüyor. Fakat herkes yanıt vermiyor, elit sporcularda sonuçlar daha karışık ve daha fazla içmek otomatik olarak daha iyi değil.
Pancardan kasa giden yol
Besinle alınan nitratın bir bölümü tükürük bezleriyle yeniden ağza gelir. Ağızdaki bakteriler bunu nitrite çevirir. Nitrit de özellikle oksijenin ve pH'ın düştüğü dokularda nitrik oksit üretimine katkıda bulunabilir. Nitrik oksit damar tonusu, kan akışı ve kasın enerji kullanımı gibi süreçlerde rol oynar.[1]
Bu yol yüzünden güçlü antiseptik ağız gargaraları ayrıntı olmaktan çıkar. Ağız bakterilerini baskılayan uygulamalar nitratın nitrite dönüşümünü ve olası performans etkisini azaltabilir.[2]
Toplu araştırmalar ne buldu?
Sağlıklı yetişkinlerde yapılan sistematik derlemeler, nitrat takviyesinin tükenene kadar devam etme süresi, güç veya kat edilen mesafe gibi bazı sonuçlarda küçük yarar sağlayabildiğini gösteriyor.[3] 123 çalışmayı içeren geniş meta-analizde genel etki yine küçüktü ve yaklaşık 2–10 dakika süren testlerde daha belirgin görünüyordu.[2]
Sonuç başlığa göre değişiyor. Bir testte daha iyi süre görülürken başka bir testte oksijen tüketimi değişmeyebilir. Üstelik çok iyi antrenmanlı sporcular zaten gelişmiş bir nitrik oksit sistemi ve yüksek egzersiz ekonomisine sahip olabilir. Elit sporcu çalışmalarında bu yüzden bulgular karışık.[4]
Nitratın nitrik okside uzanan yolu
Ağız bakterileri zincirin ortasında aktif bir basamak.
- NitratPancar ve besin
- Ağız bakterileriNitrite dönüştürür
- NitritDolaşıma katılır
- Nitrik oksitDamar ve kasta rol oynar
Antiseptik ağız gargaraları bu dönüşümü azaltabilir.
Doz ve zamanlama
Kontrollü bir doz çalışmasında kandaki nitrit 2–3 saat içinde zirveye yaklaştı. Orta ve yüksek nitrat dozları oksijen maliyeti ile tükenme süresini etkilerken en yüksek doz, orta doza ek performans kazancı sağlamadı.[5] Bu, “bir şişe iyiyse üç şişe daha iyidir” düşüncesine güzel bir fren.
Çalışmalar sıkça 5–14,9 mmol nitratı egzersizden en az 150 dakika önce kullandı.[2] Marketten alınan her pancar suyunun nitratı aynı değil. Araştırmalarda kullanılan standartlaştırılmış ürün ile evde sıkılan bardağı birebir saymak bu nedenle zor.
Kimler daha az yanıt verebilir?
Antrenmanlılık düzeyi olası açıklamalardan biri. Çok iyi dayanıklılık sporcularında başlangıçtaki nitrik oksit sistemi ve egzersiz ekonomisi zaten gelişmiş olabilir. Beslenmeyle düzenli nitrat alan birinin de ek ürüne vereceği yanıt daha küçük kalabilir.
Ağız mikrobiyomu kişiden kişiye değişir. Antiseptik gargara, ürünün nitrat miktarı ve son öğün de sonucu etkileyebilir. Bu yüzden bir arkadaşında çalışan dozu aynen kopyalamak, sende aynı saniyeyi kazandıracağını göstermez. Ürünün tadı veya mideye verdiği rahatsızlık da teorik faydayı pratikte silebilir.
Etkinin görülme ihtimali aynı değil
Araştırma ortalaması, her sporcunun aynı yanıtı vereceği anlamına gelmez.
Daha olası
- 2–10 dakikalık yoğun efor
- Standartlaştırılmış nitrat dozu
- Zamanlaması yapılmış kullanım
Daha belirsiz
- Çok iyi antrenmanlı sporcular
- Nitratı bilinmeyen ürün
- Antiseptik gargara sonrası kullanım
Cinsiyet, beslenme, ağız mikrobiyomu ve antrenman düzeyi yanıtı değiştirebilir.
Deneyeceksen ölçerek dene
Önce yarışta değil, benzer bir antrenmanda kullan. Ürünün nitrat miktarını biliyorsan kaydet; içtiğin saat, mide hissi ve performans sonucunu da yaz. Aynı parkur veya aynı bisiklet testi birkaç denemede tekrarlandığında kişisel yanıtın tek bir iyi günden daha anlamlı hale gelir.
Mümkünse benzer uyku, öğün ve hava koşullarında birkaç karşılaştırma yap. Tek bir kişisel rekor pancar suyunun kanıtı değildir; kötü geçen tek gün de kesin olarak işe yaramadığını göstermez.
Pancar suyu idrarı veya dışkıyı kırmızıya boyayabilir; bu çoğu zaman zararsızdır. Tansiyonu düşürebildiği için düşük tansiyonu olanların, tansiyon ilacı kullananların ya da böbrek taşı açısından özel beslenme önerisi bulunanların sağlık profesyoneline danışması yerinde olur.
Küçük katkıyı doğru yere koy
Pancar suyu kötü antrenmanı, yetersiz uykuyu veya yarışta eksik karbonhidratı telafi etmez. Temel düzen yerindeyken ve sporcunun efor türü araştırmalardaki profile uyduğunda küçük bir ek katkı olabilir.
Mucize beklentisi kurmadan denendiğinde değerli bir araç. Herkeste çalışması gerekmediğini kabul ettiğinde, sonuçları daha dürüst okuyabilirsin.
Kaynakça
Neye dayandık?
- Jones ve ark.The nitrate-nitrite-nitric oxide pathway: implications for exercise performance. Free Radical Biology and Medicine, 2020. PMID: 32735111.Kaynağı aç ↗
- Senefeld ve ark.Effects of dietary nitrate supplementation on exercise performance: an umbrella and meta-analytic review with moderators. Advances in Nutrition, 2022. DOI: 10.1093/advances/nmac054. PMID: 35580578.Kaynağı aç ↗
- Gao ve ark.Effects of nitrate supplementation on exercise performance in healthy adults: a systematic review and meta-analysis. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 2021. DOI: 10.1186/s12970-021-00450-4. PMID: 34243756.Kaynağı aç ↗
- Wylie ve ark.Beetroot juice and exercise: pharmacodynamic and dose-response relationships. Journal of Applied Physiology, 2013. DOI: 10.1152/japplphysiol.00372.2013. PMID: 23640589.Kaynağı aç ↗
- McMahon ve ark.Dietary nitrate supplementation and performance in highly trained and elite athletes: a scoping review of 31 randomized trials. PMID: 42588174.Kaynağı aç ↗
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşıyor. Tanı veya kişisel tedavi önerisi değil. Özel bir sağlık durumun varsa uygulamayı kendi sağlık profesyonelinle değerlendir.
