Stephen Curry nasıl bu kadar iyi şut atıyor?

Şutu neden bu kadar çabuk çıkıyor?

Bir Curry üçlüğünü ağır çekimde izlerken yalnız bileğe bakmak kolay. Asıl ipucu daha aşağıda. Top yukarı taşınırken vücudu da yükseliyor ve topu bırakmak için sıçramanın tepesinde uzun bir durak oluşturmuyor. Basketbolda buna genellikle tek akışlı, yani one-motion şut deniyor.

Curry, 2015'teki bir röportajında yükselirken atmayı kendi mekaniğinin uzun zamandır bir parçası olarak anlatmıştı. Bacakların katkısını kullanmayı ve aşağı inmeye başladıktan sonra şutu zorlamamayı vurguluyordu.[1]

2021 tarihli bir biyomekanik çalışma da Curry'yi, yerden ayrıldıktan kısa süre sonra topu bırakan tek akışlı şutörlere örnek gösteriyor.[2] Sıçrama ve bırakış o kadar yakın bir ritimde ilerliyor ki normal hızda izlerken tek bir hareket görüyoruz. Top, vücudun yükselişine yetişiyor.

Enerji aktarımını anlamak için bu akışa bakmak yeterli. Bacak, gövde ve kol birlikte çalışarak topa gereken hızı veriyor. Şut kolu, hareketi baştan kurmak yerine aşağıdan gelen yükselişi tamamlıyor. Curry'nin rahat görünen uzak atışlarında dikkat çeken ayrıntılardan biri de bu.

Savunmacının yetişemediği o kısa aralık

ESPN'in 2014 analizinde Curry'nin şut çıkışı 0,4 saniye olarak ele alınıyor.[3] Basketbolda böyle kısa aralıklar önemli. Bir elin topun önüne gelmesiyle yalnızca arkasından uzanması arasında bazen çok az zaman var.

Curry topu yükseliş içinde bırakabildiğinde, savunmacının hamlesini tamamlayacağı pencere daralıyor. Pası yakalamak, ayaklarını yerleştirmek ve şuta kalkmak birbirinden kopuk işler gibi görünmüyor. Hareketler birbirini takip ediyor.

Bu pencerenin uzunluğu pozisyona göre değişiyor. Pasın nereden geldiği, son dribbling ve savunmacının uzaklığı da işin içinde. Curry'yi izlemeyi ilginç yapan, bu farklı başlangıçlardan hızlı ve kontrollü bir çıkış bulabilmesi.

Küçük hazırlık hareketi ritmi nasıl kuruyor?

Burada güzel bir ayrıntı var. Curry gibi hızlı şutörler de pası aldıktan sonra topu bir miktar aşağı indirip yeniden kaldırabiliyor. Antrenörlerin dip dediği bu küçük hareket, dışarıdan bakınca zaman kaybı gibi duruyor. Bazen oyuncunun ritmini kurduğu yer tam orası.

36 erkek lise ve üniversite oyuncusuyla yapılan bir çalışmada, topu bu şekilde indirerek atılan şutlar daha yüksek şut kalitesi puanı aldı.[4] Çalışma yalnız girdi veya kaçtı diye saymak yerine çember ve panya temaslarını da içeren bir puanlama kullanmıştı. Savunmasız koşullarda yapıldığı için sonucu maç içindeki her hızlı şuta uygulayamayız.

Bu küçük hazırlık hareketi, bazı oyuncuların topu daha rahat kaldırmasına yardım edebiliyor. Araştırmacının aynı zamanda dip hareketini öğreten bir antrenör olması da bulguyu değerlendirirken akılda tutulmalı. Kendi şutunda bakacağın yer, hareketin ritmine nasıl oturduğu.

Kendi şutunda küçük bir hazırlık hareketi varsa sırf hızlı görünmek için onu kesip atma. Önce gerçekten gecikme mi yaratıyor, yoksa topu dengeli kaldırmanı mı sağlıyor, ona bak.

Top neden tepeden düşüyormuş gibi görünüyor?

Daha kavisli bir şut, topu çembere daha dik bir gelişle ulaştırabilir. Bunun geometrik bir avantajı var. Bir bardağın ağzına tam yandan baktığını düşün. Açıklık dar görünür. Üstten baktığında ise büyür. Topun çembere yaklaşma doğrultusu değiştiğinde de ön ve arka demir arasından geçebileceği boşluğun görünümü değişir.

Daha dik giriş, aynı çemberde ön ve arka kenara takılmadan geçmek için daha fazla geometrik pay sağlayabiliyor. Topun elden çıktığı açı yükselişi başlatıyor. Çembere ulaştığı açıyı ise bunun yanında mesafe, çıkış yüksekliği ve hız belirliyor.[2]

Kavisin rahat görünmesinde hız ayarının payı büyük. Top yeterince yükselirken mesafeyi de tamamlamalı. Curry'nin şutunda izlediğimiz şey, bu iki ihtiyacın aynı atışta buluşması.

Serbest atışları bilgisayarda modelleyen bir araştırmada, belirli bir çıkış yüksekliği ve oyuncu isabeti varsayımı için yaklaşık 52 derecelik çıkış uygun bulunmuştu.[5] Bu tür modeller açı ile hızın nasıl birlikte çalıştığını görmeye yardım ediyor. Üçlükte mesafe ve bırakış koşulları değiştiği için ayar da atışa göre yapılıyor.

Backspin ve o yumuşak sekme

Top çembere değiyor, bir an havalanıyor ve içeri düşüyor. Basketbolda 'yumuşak şut' derken gözümüzün önüne böyle bir sekme geliyor. Backspin, yani ilerleyen topun geriye doğru dönüşü, bu temasın nasıl sonuçlanacağını etkileyen parçalardan biri.

Dönen topun temas noktasındaki hareketi sürtünmeyi etkiliyor. Bu da sekmenin yönünü ve hızını değiştirebiliyor. Basketbol topuyla çember ve panya arasındaki etkileşimleri modelleyen çalışmalar, dönüşü tam da bu nedenle hesaba katıyor.[6]

Serbest atış simülasyonunda da geri dönüşün uygun koşullarda fayda sağlayabildiği bulundu.[5] Topun geliş hızı, değdiği nokta ve dönüşü birlikte sekmeyi belirliyor. Elverişli bir temasta, çemberden dönecekmiş gibi görünen top için hâlâ içeri düşme şansı kalabiliyor.

Curry'yi izlerken sihir gibi gelen o anın fizik tarafı burada. İyi ayarlanmış bir yörünge topu çembere getiriyor, dönüş de temasın sonucuna katkıda bulunabiliyor. Etkisi her atışta aynı olmasa da backspin'i şutun son dokunuşu olarak düşünmek kolaylaştırıyor.

Herkes aynı hareketi yapınca neden Curry olmuyor?

Çünkü güzel görünen bir şut pozu yakalamakla topu tekrar tekrar doğru yere göndermek arasında büyük fark var. Ayağın biraz başka yerde olabilir, pas göğsüne değil yanına gelebilir, önünde bir el yükselebilir. Yine de topun elinden uygun hız ve yönde çıkması gerekir.

12 erkek basketbolcunun incelendiği 2021 çalışmasında, topun çıkış hızını atıştan atışa daha tutarlı ayarlayan oyuncuların isabeti daha yüksekti.[7] Bu ilişki hem serbest atışta hem üçlükte görüldü. Küçük ve Curry'yi içermeyen bir çalışma. Yine de şutun neden yalnızca bir dirsek açısına indirgenemeyeceğini güzel anlatıyor.

Tutarlılık, vücudun her seferinde fotokopi gibi hareket etmesi de değil. Farklı başlangıçlardan benzer bir top çıkışı üretebilmek önemli. Bir yandan hafifçe dönerken attığın şutla tam karşıdan attığın şutta bütün eklemlerin aynı yerde olmasını bekleyemezsin.

Genç basketbolcular üzerine yapılan sistematik derleme de mesafe, yorgunluk, savunmacı ve görsel bilginin şut performansını etkilediğini gösteriyor.[8] Boş salonda ayarlanan hareketin oyunda çalışması için o koşullarda da denenmesi gerekiyor. Curry'yi izlerken son bilek hareketi akılda kalıyor. O bileği şuta hazır getiren her şey daha az dikkat çekiyor.

Yarım saniyeye sığan uzun bir iş

Curry'nin şutunu yalnız hızlı çıkışla anlatırsak isabeti eksik bırakıyoruz. Yalnız yüksek kavis dersek hız ayarını, yalnız backspin dersek topun daha çembere varmadan doğru hatta gitmesini atlıyoruz.

İzlemeye değer olan, bunları bir araya getirişi. Kendi şutunu çalışırken de aynı anda beş parçayı değiştirmek yerine bir sorunu seç. Şutun kısa kalıyorsa yalnız bileğe bakma. Acele ederken dağılıyorsa saati yenmeye çalışma. Önce topu istediğin yere gönderebil. Hızın bir işe yaraması için oraya gitmesi gerekiyor.